C++0x’te dile eklenmesine karar verilmiş özelliklerden biri de aralık tabanlı for döngülerdir. Aralık tabanlı for döngülerine C# ve VB.NET gibi dillerde foreach döngüleri de denilmektedir. Aralık tabanlı for döngüleri için önerilmiş olan genel sentaks biçimi aşağıdaki gibidir:

for (<aralık değişkeni bildirimi> : <dizilim ifadesi> )
    <deyim>

Gördüğünüz gibi döngü yine for anahtar sözcüğü ile kuruluyor. Sentaks biçiminin Java’dakine benzerliği dikkatinizi çekmiştir. En güncel taslaklara göre (N2960=09-0150) bu deyimin eşdeğeri aşağıdaki gibidir:^[1]

{
    auto &&__range = (<dizilim ifadesi>);
    for (auto __begin = <ilk-iter>, __end = <son-iter>;
                    __begin != __end; ++__begin ) {
        <aralık değişken bildirimi> = *__begin;
        <deyim>
     }
}

Burada <dizilim ifadesi> döngüdeki ‘:’ atomunun sağındaki ifadeyi, <ilk-iter> aralığın başına ilişkin iteratör değerini, <son-iter> ise aralığın sonuna ilişkin iteratör değerini belirtiyor. Dizilim belirten ifade dizi olabilir ya da begin ve end üye fonskiyonlarına sahip bir nesne tutan sınıf (container class) olabilir. Eğer dizilim ifadesi bir dizi ise eşdeğer açılımdaki __begin bu dizinin başlangıç adresini __end ise son elemanından sonraki adresi belirtir.^[2] Örneğin:

int a[10] = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10};
//...
for (int x : a)
    std::cout << x << std::endl;

Bu örnekte dizinin elemanları ekrana yazdırılmaktadır. Aşağıdaki örneği inceleyiniz:

int a[10] = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10};
//...
for (int &r : a)
    r *= r;

Bu örnekte ise dizinin her elemanı onun karesi ile yer değiştiriliyor. Aralık tabanlı for döngülerini nesne tutan sınıflar için de kullanabiliriz. Örneğin:

std::vector<int> a;
//...
for (int i = 0; i < 10; ++i)
    a.push_back(i);

for (int x : a)
    std::cout << x << std::endl;

Bu kod aşağıdaki ile işlevsel olarak eşdeğerdir:^[3]

std::vector<int> a;
//...
for (int i = 0; i < 10; ++i)
    a.push_back(i);

for (auto iter = a.begin(); iter != a.end(); ++iter) {
    int x = *iter;
    std::cout << x << std::endl;
}

Aralık tabanlı döngüler dizilerle ve nesne tutan sınıflarla daha rahat çalışmamızı sağlıyor. Bu özelliğin C++’a eklenmesinin yerinde bir karar olduğunu düşünüyoruz.

^[1] Standardizasyon komitesinin concept kavramını çıkarmaya karar vermesi aralık tabanlı döngülerin taslaklardaki anlatımını da büyük ölçüde değiştirmiştir. Buradaki anlatım makalenin yazıldığı tarihte çıkmış olan en son taslaklara dayandırılmaktadır.

^[2] Taslak anlatımlarında aralığın başına ve sonuna ilişkin iteratör değerlerinin global begin ve end fonksiyonlarıyla elde edileceği belirtilmiştir. Burada anlatım karmaşıklığına yol açmamak için bunu belirtmiyoruz. Ayrıntılar için kaynaklar bölümündeki taslaklara başvurabilirsiniz.

^[3] Tabi işlevsel olarak eşdeğerlik söz konusudur. Yoksa yukarıda da belirtildiği gibi gerçek eşdeğer kod şöyle açılabilir:

{
    auto &&__range = a;
    for (auto __begin = begin(__range), __end = end(__range); 
                    __begin != __end; ++__begin ) {
        int x = *__begin;
        std::cout << x << std::endl;
     }
}

buradaki begin ve end, <iterator> kütüphanesine eklenmiş olan global template fonksiyonlardır.

Kaynaklar

1. Douglas, G., Dawes, B. (2009). Generalized Range-Based For Loop Wording (Without Concepts). (N2930=09-0120)http://www.open-std.org/JTC1/SC22/WG21/docs/papers/2009 adresinden alınmıştır.

2. Working Draft, Standard for Programming Language C++ (N2960=09-0150). (2009). http://www.open-std.org/jtc1/sc22/wg21/docs/papers/2009 adresinden alınmıştır.